Các tỉnh Miền Tây giống nhau đến lạ kỳ, nhưng lại thiếu một điểm chung.
Đi xuyên các tỉnh miền Tây để thấy cái đô thị hóa nó len lỏi vào từng ngóc ngách. Những con đường bụi bặm, nhà tôn xanh, cái cổng đen mũi vàng, cột nhà lát gạch men, cái ghế nhựa đỏ, những lùm cây bụi ven đường, quán trà sữa, karaoke công suất lớn,… Từ màu sắc đến âm thanh, từ nhịp sống đến mùi vị, tất cả đều có nét na ná như nhau. Du lịch miệt vườn nơi nào cũng có một màu, phảng phất và nhàn nhạt chất con sông Mê Kông, hanh hanh cái nắng của đất đường nhựa ngộp thở.
Có một cái gì đó thiếu thiếu, ở tất cả các tỉnh miền Tây, thiếu cái gì đó để trở thành một vùng quê hương. Cái thiếu thiếu này cũng giống nhau, từ quốc lộ 1A chạy vào thị xã, rồi lại đến thị trấn, luôn thiếu một điều gì đó. Có lẽ đó là điểm chung cho tất cả miền đất này. Thiếu một cái gì đó, để có thể trở thành bản sắc cho một địa phương.
Hình như vùng đất miền Nam này vốn đã luôn thiếu và mất.
Kể từ khi biển tiến vào, đất phương Nam chôn vùi cả một nền văn hóa đã mất của vương quốc xa xưa. Rồi khi biển rút ra, những sự sống đầu tiên đến từ những người xa xứ, ly hương, tha phương từ nhiều phương: những người vốn đã mất đi quê tổ. Họ sớm cùng nhau chia sẻ vùng đất này, đồng hóa cùng nhau làm thành văn hóa riêng, những truyền thống riêng cho quê hương thứ hai. Giữa họ, phải có một điểm đối thoại chung để cùng nhau dựng được cuộc sống của vùng đất nơi đây. Để rồi chiến tranh đi qua, thời đại của đô thị hóa, của những năm tháng giao thời làm đứt gãy vùng ký ức xưa.
Rồi với sức ép nhau hội nhập, các sản phẩm du lịch rập khuôn khoác lên phương Nam một hình ảnh đã được chuẩn hóa. Miền Nam có lẽ đã mất khá nhiều trong chuỗi thời gian biến chuyển này. Những đứa trẻ sinh ra ở miền Nam, lớn lên ở miền Nam nhưng không chia sẻ cùng nhau ký ức xưa của một vùng đất. Và thiếu.
Muốn hiểu được miền Tây, phải sống cùng nơi đây. Những chuyến du lịch cộng đồng thực sự chỉ thỏa mãn được kẻ hiếu kỳ, và sẽ làm thất vọng những ai đang trông chờ sự khác biệt. Phải sống thực sự, mới tìm thấy được những nét riêng của nơi đây.
Có đôi khi, phải vào tận Hậu Mỹ Trinh mới thấy được hoa mai cổ thụ rợp vàng xóm làng. Hay có khi phải thức từ khi gà chưa gáy, đi xuồng ba lá mới đến được sàn giao dịch lúa gạo. Hay có lúc, phải ngồi rửa chén ở sàn rửa của gia đình độ 3 ngày, mới nhận ra cách người miền Tây “sinh hoạt cộng đồng làng xã” thế nào.
Anh sinh ra giữa Mỹ Tho đã là thành phố, em sinh ra khi Sài Gòn đã mất và mờ dần. Có những ngày mình sống cùng miền Tây, và có những nơi mình đi ngang qua, để cố tìm thấy được bản sắc của miền Tây nơi đây: những gì đã mất và còn thiếu.
.:: Sâu Lùn ::.
